Wiedza

Azbest — co musisz o nim wiedzieć.

Konkretnie, bez straszenia. Czym jest azbest, czemu trzeba się go pozbyć do 2032 roku i co zrobić jeśli masz go na dachu albo w gospodarstwie.

Autor: Zespół Asbero · Aktualizacja: 20 kwietnia 2026 · Czas czytania: ~8 min

Czym jest azbest?

Azbest to grupa naturalnie występujących minerałów włóknistych (uwodnionych krzemianów metali). Przez cały XX wiek używano go w budownictwie ze względu na unikalny zestaw właściwości:

  • Niepalność — temperatura topnienia chryzotylu wynosi 1500–1550°C
  • Odporność chemiczna — nie reaguje z kwasami i zasadami
  • Wysoka wytrzymałość mechaniczna przy niskiej masie
  • Słabe przewodnictwo cieplne i elektryczne — działa jako izolator
  • Łatwość łączenia z cementem i tworzywami sztucznymi

Dzięki temu azbest przez dekady uchodził za „cudowny materiał". W Polsce produkowano głównie wyroby azbestowo-cementowe — płyty faliste, płyty płaskie, rury wodociągowe.

Dwie klasy wyrobów azbestowych

Klasa I — wyroby „miękkie"

Gęstość poniżej 1000 kg/m³, zawartość azbestu od 20% do 100%. Są podatne na uszkodzenia mechaniczne i uwalniają duże ilości włókien do otoczenia. Stosowano je w:

  • Wyrobach tekstylnych (koce gaśnicze, stroje ochronne)
  • Szczeliwach plecionych, tekturach uszczelkowych (sprzęt AGD, piece)
  • Płytkach podłogowych PCV
  • Wykładzinach ciernych (klocki hamulcowe)

Klasa II — wyroby „twarde"

Gęstość powyżej 1000 kg/m³, zawartość azbestu poniżej 20%. Włókna są mocno związane — przy zachowaniu ich integralności emisja azbestu do otoczenia jest niewielka. Ryzyko rośnie dopiero przy:

  • Cięciu, wierceniu, szlifowaniu
  • Rozbijaniu w trakcie rozbiórki (np. zrzucanie płyt z dachu)
  • Długotrwałym wietrzeniu i erozji

W Polsce to najczęstsza postać azbestu: płyty azbestowo-cementowe faliste i płyty „karo" (pokrycia dachowe) oraz płyty płaskie (elewacje budynków wielokondygnacyjnych). Większość z nich nazywana jest potocznie eternitem.

Czy azbest jest szkodliwy?

Tak. Azbest jest udowodnioną substancją rakotwórczą — włókna respirabilne (długie powyżej 5 µm, grube poniżej 3 µm) przedostają się z wdychanym powietrzem do pęcherzyków płucnych i pozostają tam na stałe.

Choroby związane z azbestem

Długotrwałe narażenie na włókna azbestu może powodować:

  • Pylicę azbestową (azbestozę) — zwłóknienie tkanki płucnej, okres rozwoju ~15 lat
  • Zmiany opłucnowe — ograniczenie funkcji płuc, zwiększone ryzyko nowotworów
  • Rak płuc / oskrzeli — najczęstszy nowotwór azbestozależny, okres rozwoju do 20 lat
  • Międzybłoniak opłucnej i otrzewnej — agresywny nowotwór, okres rozwoju 25–40 lat, śmierć typowo 2 lata po wystąpieniu objawów
Ważny kontekst
Płyta azbestowo-cementowa w stanie nienaruszonym (cała, nieuszkodzona) emituje minimalne ilości włókien. Realne zagrożenie pojawia się gdy płyty się kruszą, są niewłaściwie demontowane albo zalegają przez lata rozsypując się ze starości. Dopuszczalne stężenie w powietrzu atmosferycznym w Polsce wynosi 1000 włókien/m³.

Jak rozpoznać azbest na swojej posesji?

Na polskich posesjach najczęściej spotyka się:

  • Faliste płyty dachowe — szarobiałe, grubość ok. 6 mm, fale o rozstawie ok. 17,7 cm. Typowe dla dachów stodół, garaży, domów sprzed 1990
  • Płyty „karo" — kwadratowe płytki dachowe, rzadko spotykane na dachach prywatnych
  • Płyty płaskie — jako elewacja w blokach wielokondygnacyjnych z lat 60–80
  • Rury azbestowo-cementowe — w starych instalacjach wodociągowych, kanalizacyjnych, kominowych

Polscy producenci eternitu (1960–1990)

Jeśli na płycie widzisz znak producenta, prawdopodobnie pochodzi z jednego z tych zakładów:

  • Eternit Szczucin (woj. małopolskie)
  • Izopol Trzemeszno (woj. wielkopolskie)
  • ZWAC Wierzbica k. Radomia (woj. mazowieckie)
  • Izolacja Ogrodzieniec (woj. śląskie)

Do kiedy można mieć azbest na posesji?

Zgodnie z Programem Oczyszczania Kraju z Azbestu (POKzA) przyjętym przez Radę Ministrów RP, do 2032 roku z terytorium Polski ma zniknąć wszystkie wyroby zawierające azbest.

To obowiązek prawny wynikający z:

  • Ustawy z 19 czerwca 1997 r. o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest (Dz. U. z 2004 r. Nr 3, poz. 20)
  • POKzA na lata 2009–2032 (uchwała nr 122/2009 z 14 lipca 2009, zmieniona uchwałą 39/2010)
Co to znaczy praktycznie
Jeśli masz eternit na dachu albo na działce, musisz go usunąć do 2032 roku. Im bliżej terminu, tym większy ścisk na firmach odbierających — lepiej zająć się tym wcześniej niż później. Dodatkowo większość gmin prowadzi programy zwrotu kosztów właśnie po to, żeby przyspieszyć ten proces.

Co zrobić, jeśli mam azbest?

Krok 1 — Zgłoszenie do gminy

Każdy właściciel nieruchomości z wyrobami zawierającymi azbest ma obowiązek zgłosić je do gminy (formularz „Informacja o wyrobach zawierających azbest"). Dane trafiają do Bazy Azbestowej — ogólnopolskiego rejestru prowadzonego przez Ministerstwo Rozwoju.

Krok 2 — Sprawdzenie programu dofinansowania

Większość gmin prowadzi programy zwrotu kosztów utylizacji. Sprawdź jak to działa i zapytaj w urzędzie gminy o aktualny program.

Krok 3 — Demontaż (jeśli azbest jest na dachu)

Zamów firmę dekarską z uprawnieniami do prac z azbestem. Demontaż wymaga zgłoszenia do starostwa powiatowego co najmniej 30 dni wcześniej. My tego nie robimy — zajmujemy się wyłącznie odbiorem zdemontowanego azbestu, pakowaniem i transportem na składowisko.

Krok 4 — Odbiór i utylizacja azbestu

Tutaj wjeżdżamy my. Zadzwoń, umawiamy termin, przyjeżdżamy, pakujemy, przewozimy na składowisko, dostarczamy kartę BDO. Zobacz cały proces krok po kroku albo sprawdź jak liczymy wycenę (bez gotowego cennika — każdy odbiór osobno).

Co robić, jeśli azbest się uszkodzi?

Pęknięta płyta na dachu, zniszczona stodoła z eternitem po burzy, rozsypana hałda płyt po sąsiedzie — takie sytuacje trzeba potraktować priorytetowo.

  • Nie próbuj sam zbierać, nie kruszaj, nie zamiataj na sucho
  • Ogranicz dostęp do strefy (zwłaszcza dzieci i zwierząt)
  • Zabezpiecz fragmenty folią, jeśli to możliwe
  • Zadzwoń do firmy odbierającej (np. do nas) — pilne sytuacje obsługujemy priorytetowo

Historia azbestu w Polsce

W latach 70. XX wieku Polska zużywała ok. 100 tys. ton azbestu rocznie (90% importu ze Związku Radzieckiego, 10% z RPA). W latach 80. spadło to do 60 tys. ton rocznie, w 1991 r. do 30 tys. ton. Łącznie od II wojny światowej do 1993 r. zużyto ok. 1,4 mln ton azbestu do produkcji wyrobów azbestowo-cementowych.

Od 1985 r. przestano stosować najniebezpieczniejszy azbest krokidolitowy. Od 19 czerwca 1997 r. obowiązuje ustawa o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest. Mimo to, znaczna część dachów w Polsce (szczególnie w małych miejscowościach i gospodarstwach) nadal zawiera eternit z tamtej epoki — i to właśnie ten azbest czeka na usunięcie do 2032 roku.

Masz azbest i chcesz się go pozbyć?

Jedna rozmowa telefoniczna — i jesteś krok bliżej do zamknięcia sprawy.

+48 880 001 001
Masz pytania

Coś niejasne?

Zadzwoń — wyjaśnimy konkretnie dla Twojego przypadku.

+48 880 001 001
Poniedziałek–Piątek  ·  8:00–18:00
Zadzwoń teraz Wycena